REGION TEJO

POZNAJ OGRÓD PORTUGALII

O regionie

Region Tejo znajduje się w samym sercu Portugalii, niedaleko stolicy kraju – Lizbony. Posiada bogate dziedzictwo kulturowe i słynie z historycznych skarbów. Można tu znaleźć rzymskie ruiny, gotyckie zamki, manuelińskie klasztory i średniowieczne wioski na szczytach wzgórz. Tejo znane jest ze swych winnic, gajów oliwnych, lasów korkowych, bydła rasy Mertolengo oraz słynnych koni luzytańskich.

To jeden z najstarszych regionów w Portugalii z tradycją uprawy winorośli sięgającą XII wieku. Winnice zdobią brzegi rzeki Tag (po portugalsku Tejo) od czasów rzymskich, a wpływ wielowiekowej tradycji uprawy winogron jest wciąż widoczny w architektonicznych reliktach, które są nieodzowną częścią krajobrazu całego regionu.

Region Tejo, poprzednio znany jako Ribatejo, swoją nazwę zawdzięcza rzece, która przez wieki kształtowała krajobraz, klimat oraz ekonomię tego obszaru. Terroir w Tejo ma wyrazisty charakter. To sprawia, że równiny oraz tereny wokół rzeki są idealnym miejscem do uprawy rodzimych, portugalskich winogron.

Krajobraz

Ribatejo (historyczna nazwa krainy geograficznej) jest najbardziej centralną prowincją w Portugalii. Nie posiada morskiej linii brzegowej, ani nie graniczy z Hiszpanią. Obszar ten przecina rzeka Tag, a na północy otoczony jest pasmem górskim. W tym regionie znajdują się bogate grunty rolne i liczne hodowle zwierząt, w tym także bydła przeznaczonego na słynne, portugalskie walki byków. Region Tejo jest drugim co do wielkości obszarem pod względem powierzchni lasów korkowych (124 682 ha, co stanowi 18% wszystkich lasów korkowych w Portugalii).

Klimat

Klimat w regionie jest umiarkowany ze średnią temperaturą oscylującą pomiędzy 15,5 °C a 16,5°C. Liczba godzin słonecznych w ciągu roku wynosi w przybliżeniu 2800. Średnia ilość opadów to ok. 750 mm – w północnej części regionu jest trochę wyższa (zwłaszcza w regionie Tomar), z kolei na południu (w okolicach Coruche) – nieco niższa.

 

 

Historia i kultura

W regionie Tejo sztuka winiarska sięga 2000 roku p.n.e., kiedy Tartessowie (legendarna cywilizacja z Półwyspu Iberyjskiego) zaczęli sadzić winorośle wzdłuż brzegów rzeki.

1100-1200

W średniowieczu koncesje lądowe zobowiązywały powierników do uprawy na swoich gruntach zarówno drzew oliwnych, jak i winorośli. Na terenie dzisiejszego regionu Tejo  wina były produkowane jeszcze przed powstaniem Królewstwa Portugalii (1139 rok).

 

1400

Podczas wieku odkryć geograficznych (XV wiek) książę Henryk Żeglarz nakazał portugalskim odkrywcom podróżować szlakiem handlowym z Europy przez Afrykę na Bliski Wschód. Statki odpływały z portu w Tejo i przez ujście rzeki w Lizbonie wpływały na morze. Portugalskie wino i inne produkty służyły marynarzom za prowiant w trakcie dalekich podróży. Książę Henryk był również wielkim mistrzem Zakonu Rycerzy Chrystusa, który miał swoją posiadłość w mieście Tomar, zlokalizowanym u podnóża gór Serra d’ Aire w najbardziej wysuniętym na północ brzegu regionu Tejo.

1600

Do 1600 roku dystrykt Santarém rozwijał swoje znaczenie gospodarcze i stał się głównym dostawcą produktów spożywczych, które na statkach kursujących po rzece Tag trafiały do Lizbony.

 

 

 

 

1836

Rodzina królewska była obecna w Tejo od wieków i wielu dostawców dóbr, którzy transportowali produkty na statkach przez rzekę Tag, zarządzało majątkami należącymi do monarchii. Rozległa posiadłość Companhia das Lezirías została założona w 1836 roku przez Królestwo Portugalii, którym rządził wówczas Ferdynand II. Ten państwowy teren zajmowały pola uprawne, rezerwaty dla ptaków, lasy korkowe i winnice.

Terroir

Terroir regionu jest silne ukształtowane przez wpływy rzeki Tag. Jest ona jednym z najważniejszych czynników, który doprowadził do wyróżnienia 4 stref produkcji wina – Bairro, Campo, Charneca i Serras. Granice stref terroir są powiązane z występującymi w Tejo rodzajami gleb:

  • Gleby gliniaste i wapienne (strefa Bairro) – dobrze zatrzymują wilgoć, dostarczają wapń, który poprawia wzrost korzeni. W Tejo znajdziemy je na północ od rzeki Tag.
  • Gleby aluwialne (strefa Campo) – są bardzo chłonne, dobre odprowadzają wodę. Występują w pasie nabrzeżym po obu stronach rzeki.
  • Gleby piaszczyste (strefa Charneca) –zmuszające winorośl do większego wysiłku. Znajdują się głównie na południowym brzegu rzeki.
  • Gleby łupkowe i marglowe (strefa Serras) – szybko się nagrzewają, dobrze drenują, zapewniają dostęp do wartościowych minerałów. W regionie Tejo znajdują się na północy – w okolicach Tomar, Sardoal i Mação.

Bairro

Strefa Bairro zlokalizowana jest w północnej część rzeki Tag. To teren wyżynny, na którym występują pofałdowane wzgórza i szerokie równiny z wapieniami i glebami gliniastymi. W północnej części Bairro niektóre gleby zawierają osady łupkowe, które zachęcają winorośle do głębszego zapuszczania korzeni. Cały obszar charakteryzują łagodniejsze temperatury.

Campo

Strefa Campo rozciąga się wzdłuż brzegów rzeki Tag. Jej bliskość sprawia, że występuje tu bardziej morski klimat, który łagodzi wysokie temperatury. Występujące na równinach gleby aluwialne są chłonne, umożliwiają odprowadzenie wody i dają bogate plony. Bliskość rzeki odzwierciedla się również w smaku win, który jest bardzo świeży i posiada wyczuwalne aromaty owocowe i wyrazistą kwasowość.

Charneca

Na południu region Tejo znajduje się strefa Charneca. To suchy, płaski teren, gdzie dominują gleby piaszczyste, które zmuszają winorośl do większego wysiłku. To prowadzi do kształtowania się bardziej kompleksowych owoców. Wysokie temperatury sprawiają, że w strefie Charneca winogrona dojrzewają szybciej niż w pozostałych częściach Tejo.

Serras

Strefa Serras znajduje w północnej części regionu Tejo. Charakteryzuje się glebami łupkowymi i marglowymi o gliniastej strukturze. Słynie przede wszystkich z produkcji win czerwonych (ok. 65% powstających tu win to wina czerwone). Ze względu na ukształtowanie terenu – bardziej wyżynne i pagórkowate – na tym obszarze występują większe niż przeciętne dla Tejo opady deszczu.

Rodzime odmiany czerwone

Rodzime odmiany czerwonych winogron z Tejo pozwalają produkować wina, których smak jest bogaty, pełny, a jednocześnie dostępny.

Touriga Nacional

Jest jedną z najpopularniejszych portugalskich odmian czerwonych. Jej szczepy rosną m.in na południu kraju w ciepłym klimacie. Produkowane są z nich wina o dużej ilości garbników, pełnej strukturze i smaku czarnych jagód, śliwek oraz aromacie fioletowych kwiatów.

 

Castelão

Odmiana występująca głównie w południowej Portugalii, ale można ją znaleźć również na piaszczysto-gliniastych glebach w całym regionie Tejo. Winogrona z tego szczepu dają wino o właściwej strukturze, żywej kwasowości oraz przyjemnej, rustykalnej jakości z nutami śliwkową i porzeczkową oraz mięsistym aromatem.

 

Trincadeira

To jedna z najbardziej znanych odmian regionie Tejo. Ten ciepłolubny szczep rozkwita na obszarach, w którym okres wegetacyjny jest dłuższy, co pozwala na pełniejsze dojrzewanie winogron. Jest wymagająca w uprawie, ale pozwala na uzyskanie wina o malinowym smaku z nutami przypraw i ziół przy jednoczesnym zachowaniu kwasowości. Wraz z wiekiem wina produkowane z tych winogron uwidaczniają aromaty przypraw, takich jak cynamon i goździki.

Aragonês (Tinta Roriz/Tempranillo)

Hiszpanie znają tę odmianę jako Tempranillo (a na północy Portugalii określana jest jako Tinta Roriz). Wino z tych winogron ma bogaty i krzepki smak. Częściej spotykane jest w połączeniu z innymi odmianami niż samo. Szczepy te porastają gleby piaszczyste i gliniaste. Aragonês daje wino o gładkim smaku z aromatami owocowymi i delikatną nutą przypraw.

 

W regionie Tejo uprawiane są również inne odmiany czerwone, takie jak: Syrah, Merlot, Cabernet Sauvignon czy Alicante Bouschet.

Rodzime odmiany białe

Rodzime białe odmiany z regionu Tejo są soczyste i maja zrównoważoną kwasowość.

Fernão Pires

Wszechstronna odmiana, którą najczęściej można spotkać w południowej Portugalii. Owoce wszechstronnego szczepu Fernão Pires (w północnej Portugalii znanego także jako Maria Gomes) mogą być zbierane w różnych okresach dojrzewania w zależności od tego, jaki smak chce się uzyskać – od jasnego cytrusowego przez soczysty brzoskwiniowy, aż do tropikalnych owoców. Ta odmiana bardzo pasuje do cieplejszego klimatu Tejo i ma umiarkowaną kwasowość.

Arinto

Porasta całą Portugalię. Winogrona z tej odmiany pozwalają produkować wino o wibrującym smaku owoców prosto z sadu i cytrusów. Najlepiej smakują najmłodsze wina. W cieplejszych regionach, takich jak właśnie Tejo, winogrona utrzymują swoją naturalną, wysoką kwasowość.

 

 

Verdelho

Ten pochodzący z Madery, rdzennie portugalski szczep, znany jest ze swojej naturalnej, wysokiej kwasowości. To odmiana bardzo świeża z nutą aromatów mango, papai, owoców cytrusowych i świeżych ziół. Produkowane z nich wina są żywe, mają zrównoważony smak i wysoką mineralność.

 

 

Alvarinho

To najbardziej znany w Portugalii biały szczep, który od dawna jest uprawiany w różnych częściach kraju. Produkowane z niego wina są pełne charakteru, głębokie w strukturze i posiadają przyjemną kwasowość. W najlepszym wydaniu Alvarinho jest bardzo aromatyczne z wyczuwalnymi nutami brzoskwini, marakui, kwiatów pomarańczy i śliwek liczi.

 

W regionie Tejo uprawiane są również inne białe odmiany winogron, takie jak Sauvignon Blanc, Chardonnay czy Riesling.

 

Tradycje winiarskie

Tradycje winiarskie w regionie Tejo są głęboko zakorzenione i sięgają średniowiecza. Wiele z nich było przekazywanych z pokolenia na pokolenia, dzięki czemu przetrwały do naszych czasów.

 

Taniec w winie

Jedną z najstarszych tradycji winiarskich w regionie Tejo jest „taniec w winie”, czyli ugniatanie winogron stopami, co jest do dziś praktykowane w wielu winiarniach. Ten sposób przetwarzania winogron pozwala uniknąć zmiażdżenia pestek i ułatwia oddzielenie od nich miąższu owoców. W przypadku ugniatania mechanicznego istnieje ryzyko, że zmiażdżone pestki zakłócą smak win, nadając im niepożądanego, gorzkiego posmaku.

Korki do wina z lokalnych lasów

Podczas butelkowania wina z Tejo są uszczelniane przy użyciu rodzimego, naturalnego i bardzo wytrzymałego korka, który pochodzi z pobliskich lasów. Winiarze z całej Europy używają korków do zamykania wina już od XVII wieku. Drzewa korkowe bardzo dobrze dojrzewają w suchym i gorącym klimacie Portugalii. Z tutejszych lasów korkowych pochodzi niemal połowa produkowanych na świecie korków. W samym regionie Tejo znajduje się ponad 30 000 akrów lasów korkowych.

Tejo Wine Route N118

Planujecie wyjazd do Portugalii i chcecie odwiedzić ciekawe winnice? Inicjatywa Tejo Wine Route N188 jest doskonałą propozycją dla wszystkich, którzy rozpoczynają zwiedzanie Portugalii od Lizbony, a później wyruszają w podróż samochodem na północ kraju.

Droga krajowa N118 rozpoczyna się na wschodnich przedmieściach Lizbony i prowadzi wzdłuż lewego brzegu rzeki Tag aż do północnej granicy regionu w Marvão. Jest to strategiczny szlak komunikacyjny dla całego kraju, a w szczególności dla regionu Tejo. Ma ok. 150 km długości i przebiega przez siedem siedem gmin w tej części Portugalii – Abrantes, Constância, Chamusca, Alpiarça, Almeirim, Salvaterra de Magos i Benavente.

14 winnic ze zróżnicowaną ofertą

Projekt Tejo Wine Route N118 ma na celu promocję znajdujących się na trasie winnic i atrakcji enoturystycznych. Jego inicjatorem jest Komisja Winiarska Regionu Tejo (CVR Tejo), a partnerem strategicznym – organizacja turystyczna Turismo do Alentejo e Ribatejo. Do programu przystąpiło 14 producentów, których winnice położone są w pobliżu drogi krajowej N118. Dla podróżujących tą trasą został przygotowany specjalny przewodnik z informacjami o poszczególnych producentach i szczegółach oferty, obejmującej m.in. degustacje win, gastronomię, zwiedzanie winnic, sklepy winiarskie i nocleg.

 

 

Początek Tejo Wine Route N118 zbiegł się w czasie z uznaniem Portugalii za jeden z najlepszych krajów do podróży drogowych przez platformę Momondo. W naszym kraju samochód jest nie tylko bezpiecznym, lecz także atrakcyjnym sposobem na podróżowanie – także po winnicach. W regionie Tejo jest wiele winiarskich miejsc do odkrycia, a my chcemy ułatwić planowanie wyjazdów do Portugalii turystom z różnych stron świata – powiedział João Silvestre, organizator Tejo Wine Route N118.

Winnice biorące udział w inicjatywie Tejo Wine Route N118:

Jeśli jesteś zainteresowany enoturystyką w regionie Tejo, zachęcamy do kontaktu: tejo@4public.pl.

Ciekawostki

 

Santarém

Malownicze średniowieczne miasto w obrębie dystryktu Santarém może poszczycić się panoramicznym widokiem na rzekę Tag. Na każdym kroku widoczna jest gotycka sztuka i architektura – na tle innych portugalskich miast Santarém wyróżnia się największą liczbą gotyckich kościołów.

Można tu odnaleźć przykłady architektury manuelińskiej, renesansowej i barokowej. W mieście znajduje się również wiele zakonów, klasztorów i zamków.

Klasztor Chrystusa

Ten wyjątkowy zabytek znajduje się w mieście Tomar, historycznej posiadłości templariuszy położonej w dystrykcie Santarém (północno-zachodnia części regionu Tejo).

Klasztor wpisany jest na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Pierwotnie był twierdzą Zakonu Templariuszy.

Konie luzytańskie

Konie luzytańskie są jedną z najstarszych ras na świecie, a ich pierwsze hodowle były właśnie w regionie Tejo. Te słynne „tańczące konie” są częścią unikalnego krajobrazu regionu, gdzie z polami upraw winorośli sąsiadują stajnie i rozległe tereny do ujeżdżania koni.

W Tejo można spotkać luzytańskie konie Puro-Sangue – szlachetne zwierzęta wyróżniające się dumną postawą oraz łagodnym charakterem. Żyją swobodnie na bogatych pastwiskach wokół rzeki Tejo.

Region w liczbach

Najważniejsze statystyki związane z uprawą winorośli i produkcją wina w regionie Tejo:

  • Obszar winnic w regionie Tejo: 11.974 ha (7% sumy krajowej)
  • Zarejestrowane tereny DOC (Do Tejo):  ok. 2,500 ha
  • Zarejestrowane tereny IGP (Tejo): ok. 9.474 ha
  • Roczna produkcja: 68 milionów litrów (10% produkcji krajowej)
  • Liczba producentów w regionie: 80 winnic i 3 kooperatywy
  • Liczba uprawianych szczepów winogron: 155 odmian winogron oficjalnie dopuszczonych do uprawy w Tejo
  • Średnia wydajność z hektara w Tejo: 56 hl/ha
  • Wydajność z hektara (DOC Do Tejo): wina czerwone: 80 hl/ha, wina białe 90 hl/ha
  • Wydajność z hektara (IGP Tejo): wina białe i czerwone: 225 hl/ha
  • Liczba certyfikowanych win z Tejo (DOC i IGP): ok. 30 mln litrów rocznie